Een toog maken van gipsplaten is goed te doen als je de juiste materialen en een beetje handigheid hebt. Je maakt een gebogen frame van houten latten of metalen profielen, buigt een strook gipsplaat mee door deze nat te maken, en bekleedt het geheel voor een strakke afwerking. Hieronder lees je precies hoe dat werkt en waar je op moet letten.

Wat je nodig hebt voor een gipsplaten toog

Zorg dat je alles klaar hebt liggen voordat je begint. Voor een ronde toog in gipsplaat heb je in ieder geval het volgende nodig:

  • Gipsplaten (standaard 12,5 mm dik, of flexibele gipsplaat van 6 of 9 mm voor strakke bochten)
  • Houten latten (ongeveer 18 x 44 mm) of metalen C-profielen voor het frame
  • Een decoupeerzaag of figuurzaag om de sjablonen voor de boog te zagen
  • Schroeven (zelfborende gipsplaatschroeven, 25 of 35 mm)
  • Een accu-boormachine of schroevendraaier
  • Gipsplaatmessen, breedspatels en schuurpapier
  • Hoekprofielen of boogprofielen (voor een nette afwerking van de ronde rand)
  • Plamuur, primer en verf

Flexibele gipsplaat is makkelijker te buigen en zit minder snel te barsten bij strakke curves. Bij een boog met een grote straal (meer dan 60 cm) kun je ook gewone gipsplaat gebruiken, mits je die nat maakt (zie hieronder).

Toog maken van gipsplaten: het frame bouwen

De basis van een gipsplaten toog is een stevig frame. Zaag eerst twee identieke boogvormige sjablonen uit multiplex of spaanplaat (minimaal 12 mm dik). Teken de gewenste boogvorm op de plaat met een stift aan een touwtje, als een kompas. Zaag de boog netjes uit en gebruik het eerste stuk als mal voor het tweede, zodat ze precies gelijk zijn.

Schroef of spijker deze twee sjablonen aan de zijkanten van de deuropening of de opening in de muur. Verbind ze onderling met dwarsverbindingen van lat of profiel, verspreid over de boog, zodat het frame stabiel is. Hoe meer dwarsverbindingen, hoe makkelijker de gipsplaat later meeboog zonder hobbels.

Gipsplaat buigen en bevestigen

Nu komt het lastigste deel: de gipsplaat laten meegaan met de ronding. Er zijn twee methoden.

Nat buigen: Bevochtig een strook gipsplaat (de smalle zijde die de boogkant bedekt) aan de korrelige achterkant met een vochtige rol of spons. Laat het water zo’n 10 tot 15 minuten intrekken. De plaat wordt dan flexibel en je kunt hem voorzichtig meegeven met de ronding van het frame. Schroef hem vast terwijl hij nog soepel is, en laat hem volledig drogen voor je verder gaat.

Inkerven: Als je geen flexibele plaat hebt en nat buigen niet lukt, kun je de achterkant van de gipsplaat om de 3 tot 5 cm inkepen (niet helemaal doorsnijden). Hierdoor kan de plaat buigen zonder te breken. Houd rekening met wat meer afwerking later, omdat de inkepen kleine onregelmatigheden geven.

De vlakke zijkanten van de toog bekleed je daarna gewoon met rechte stukken gipsplaat, netjes aansluitend op het frame.

Afwerken van de boog

De ronde rand van de toog is het punt dat het meest zichtbaar is en de meeste aandacht vraagt. Gebruik een flexibel boogprofiel van kunststof of metaal om de rand te beschermen en een strakke lijn te geven. Knip dit profiel op maat en druk of schroef het op de rand. Sommige boogprofielen hebben een zelfklevende strip.

Daarna spuit of strijk je een laag gipsfineer of plamuur over de naden, schroefgaten en de aansluiting bij het boogprofiel. Laat dit drogen, schuur het glad met fijn schuurpapier (korrel 120 tot 180), en herhaal dit indien nodig. Twee tot drie lagen plamuur is normaal voor een echt strak resultaat. Sluit af met een laag primer en dan de gewenste verf.

Veelgemaakte fouten bij een toog in gipsplaat

De boogsjablonen zijn niet identiek. Dit geeft een scheve of onregelmatige boogvorm die je bij de afwerking nauwelijks kunt corrigeren. Neem de tijd om beide sjablonen precies gelijk te maken.

Gipsplaat te snel buigen zonder nat te maken. De plaat breekt dan in de lengterichting of vormt een hoek in plaats van een vloeiende curve.

Te weinig dwarsverbindingen in het frame. De gipsplaat “wil” dan op bepaalde plekken niet meegaan en je krijgt een onregelmatige ronding.

Direct schilderen zonder primer. Verf trekt dan ongelijkmatig in de plamuur, wat vlekken of glansverschiüen geeft.

Wanneer is dit een klus voor een professional?

Een toog in gipsplaat is een haalbaar doe-het-zelf project als de opening niet te groot is (grofweg tot 120 cm breed) en je al wat ervaring hebt met gipsplaatwerk. Gaat het om een dragende wand, een trapopgang met een complexe boogvorm, of zijn er leidingen en bekabeling in de wand aanwezig? Schakel dan een stukadoor of bouwkundige in. Werk aan dragende muren nooit op eigen initiatief aan zonder te weten wat je doet, want dat heeft gevolgen voor de constructie van het huis.

Met de juiste voorbereiding, een strak frame en geduld bij de afwerking is een ronde toog van gipsplaat een mooie toevoeging aan elke ruimte. De meeste tijd gaat niet zitten in het frame, maar in het spachtelwerk en schuren: plan daar rustig twee tot drie dagen voor in, inclusief droogtijd.