Grote tegels leggen vraagt om een andere aanpak dan het leggen van standaardformaat tegels. Door het gewicht, de afmetingen en de kans op holle plekken onder de tegel moet je extra zorgvuldig te werk gaan. Doe je het goed, dan krijg je een strakke, moderne vloer of wand die de ruimte optisch groter maakt. Doe je het fout, dan barsten tegels of liggen ze na een jaar al los.

Wat zijn grote tegels precies?

Er is geen vaste grens, maar in de praktijk spreek je van grote tegels (ook wel XXL-tegels of grootformaattegels) zodra één zijde 60 centimeter of meer is. Denk aan formaten als 60×60, 60×120, 80×80 of zelfs 120×120 centimeter. Ze zijn de laatste jaren populair omdat ze minder voegen geven en een ruimte rustiger en groter laten ogen.

Het nadeel van dit formaat is het gewicht. Een tegel van 60×120 centimeter weegt al snel 15 tot 25 kilo, afhankelijk van het materiaal. Je hebt dus altijd een tweede paar handen nodig om ze te verplaatsen en te plaatsen zonder schade.

Wat je nodig hebt voordat je begint

Zorg dat je de juiste materialen bij de hand hebt. Voor het leggen van grote tegels gebruik je specifiek materiaal dat afwijkt van wat je bij kleinere formaten nodig hebt:

  • Flexibele tegellijm (geschikt voor grootformaat, controleer of de verpakking dit vermeldt)
  • Een getande spatel met grote tanden (10 tot 12 mm of groter)
  • Nivelleersysteem met klemmen en wiggen
  • Waterpas van minimaal 60 centimeter, bij voorkeur langer
  • Tegelzuignappen of een tegeldrager (voor tegels zwaarder dan 10 kilo)
  • Diamantschijf of natsnijder geschikt voor het tegeltype
  • Rubber hamer

Een nivelleersysteem is bij grote tegels geen luxe maar een vereiste. Kleine hoogteverschillen tussen tegels voel je bij grote formaten veel sterker, en ze zijn ook beter zichtbaar. Het systeem houdt de tegels op gelijke hoogte terwijl de lijm droogt.

De ondergrond: de meest kritische stap

De ondergrond moet absoluut vlak en sterk zijn. Een grote tegel overbrugt kleine oneffenheden niet zoals een kleine tegel dat soms kan. Bij een hoogteverschil van meer dan 3 millimeter per 2 meter moet je de vloer eerst egaliseren met egaline of een cementgebonden egalisatiemortel. Laat dit volledig drogen voordat je begint met leggen.

Controleer ook of de ondergrond sterk genoeg is. Grote tegels zijn zwaarder, en die belasting moet de vloer aankunnen. Op een houten ondervloer is dit extra opletten. Die kan te veel veren, waardoor tegels los kunnen komen of scheuren. Verstijf de ondervloer of kies voor een flexibele lijm die wat beweging op kan vangen.

Grote tegels leggen: stap voor stap

Begin met het uitzetten van de ruimte. Meet het midden van de vloer op en bepaal van daaruit je startpunt, zodat je aan de randen gelijke stukken overhoudt en niet eindigt met een smal reepje aan één kant.

Breng de tegellijm aan met de getande spatel, zowel op de ondergrond als op de achterkant van de tegel zelf. Dit heet het butter-float-systeem of dubbelzijdig lijmen. Bij grote tegels is dit verplicht, omdat je anders te veel holle plekken krijgt onder de tegel. Die holle plekken zijn zwakke punten: onder belasting kan de tegel barsten. Zorg dat minimaal 90% van de tegelachterkant contact maakt met de lijm, bij vochtige ruimtes zelfs 95 tot 100%.

Leg de tegel op zijn plek en duw hem gelijkmatig aan met je handen of een vlakke plank en rubber hamer. Gebruik daarna je waterpas om te controleren of hij vlak ligt en stel bij met de wiggen van het nivelleersysteem. Plaats de klemmen van het nivelleersysteem op de voegrand voor je verdergaat met de volgende tegel.

Houd een voeg aan van minimaal 2 tot 3 millimeter, ook bij tegels die op het oog naadloos lijken. Tegels zetten uit bij temperatuurwisselingen en een kleine voeg voorkomt dat ze omhoog komen te staan.

Snijden van grote tegels

Een handtegelsnijder is voor grote formaten vaak niet krachtig genoeg of niet lang genoeg. Gebruik een natsnijder (tegelzaag met water) voor rechte snedes en een slijptol met diamantschijf voor uitsnijdingen rondom leidingen of hoeken. Werk rustig en ondersteun de tegel goed zodat hij niet afbreekt terwijl je snijdt.

Voegen en afwerken

Laat de lijm volledig uitharden voordat je gaat voegen. Raadpleeg de verpakking van je lijm voor de exacte droogtijd, maar reken bij grote tegels op minimaal 24 uur, bij dikkere lijmlagen soms 48 uur. Verwijder daarna de klemmen van het nivelleersysteem door er schuin op te tikken, zodat het afbreekpunt loslaat onder de tegel.

Gebruik voegmortel die past bij de voegbreedte die je hebt aangehouden. Werk de voeg gelijkmatig in met een voegspatel en veeg het overtollige direct schoon met een vochtige spons voordat het aandroogt. Bij lichtgekleurde tegels is snel en zorgvuldig schoonmaken extra belangrijk om vlekken te voorkomen.

Grote tegels leggen is goed te doen als je de voorbereiding serieus neemt. Een vlakke ondergrond, de juiste lijm en een nivelleersysteem zijn de drie dingen die het verschil maken tussen een mooi resultaat en een tegelvloer die je binnen een jaar opnieuw mag leggen.