Een portretfoto is meer dan een plaatje van een gezicht. Het is een beeld dat iets vertelt over de persoon die je fotografeert. Of het nu gaat om een foto voor een LinkedIn-profiel, een familiemoment of een artistiek project, een sterk portret raakt iets bij de kijker. Maar hoe maak je zo’n foto? En waar moet je op letten als je iemand wilt fotograferen op een manier die echt werkt? In deze tekst lees je alles wat je nodig hebt om een mooi en eerlijk beeld van iemand te maken.
Licht is de basis van elk goed portret
Natuurlijk licht is de beste vriend van een portretfotograaf. Daglicht dat door een raam naar binnen valt, geeft een zacht en warm effect op het gezicht. Sta je buiten, dan is bewolkt weer vaak beter dan volle zon. Bij felle zon ontstaan harde schaduwen op het gezicht, wat afleidend werkt. Fotografeer je toch in de zon, kies dan voor de schaduw of wacht op het zogeheten gouden uur: de periode vlak na zonsopkomst of vlak voor zonsondergang. Het licht is dan warm en vleiend. Fotografen die binnenshuis werken met kunstlicht, gebruiken vaak een softbox of ringflits. Deze hulpmiddelen verspreiden het licht breed en egaal, zodat het gezicht er verzorgd uitziet zonder dat harde schaduwen storend zijn.
De achtergrond en afstand bepalen de sfeer
Een drukke achtergrond trekt de aandacht weg van het onderwerp. Bij portretfotografie gaat het juist om de persoon, dus een rustige achtergrond werkt het beste. Veel fotografen kiezen voor een onscherpe achtergrond, ook wel bokeh genoemd. Dit effect ontstaat wanneer je dicht bij je onderwerp staat en een lens met een grote lensopening gebruikt. De afstand tot het onderwerp speelt ook een grote rol in hoe het gezicht overkomt. Fotografeer je van heel dichtbij, dan lijken delen van het gezicht die het dichtst bij de lens zijn groter dan ze zijn. Een iets grotere afstand, waarbij je daarna inzoomt, geeft een flatterend en realistisch beeld. De meeste fotografen raden aan om op een afstand van één tot twee meter te gaan staan bij een gezichtsportret.
De verbinding met het onderwerp maakt het verschil
Techniek is belangrijk, maar de verhouding tussen fotograaf en onderwerp bepaalt vaak hoe goed de foto uiteindelijk wordt. Iemand die gespannen voor de camera staat, ziet er op de foto ook gespannen uit. Een kort gesprek voor de shoot helpt om iemand op zijn gemak te stellen. Geef de persoon de tijd om te wennen aan de situatie. Veel goede beelden ontstaan niet op het moment dat iemand poseert, maar net daarna, als de persoon even ontspant. Fotografen noemen dit wel het vangen van een eerlijk moment. De ogen zijn daarbij het belangrijkste onderdeel van een portret. Ze vertellen het meest over een persoon. Zorg dat de ogen scherp zijn, ook als de rest van het gezicht licht onscherp is. Een portret waarbij de ogen leven, trekt altijd de aandacht.
Nabewerking: minder is meer
Na het fotograferen begint voor veel mensen de bewerking van de foto. Programma’s zoals Lightroom of zelfs de bewerkingstools op een smartphone bieden veel mogelijkheden. Toch geldt bij portretfotografie: doe niet te veel. Een kleine aanpassing in contrast, belichting en kleur kan een foto al een stuk mooier maken. Maar overmatig glad maken van de huid of het sterk aanpassen van lichaamsverhoudingen zorgt voor een onnatuurlijk resultaat. De persoon op de foto wordt dan onherkenbaar en dat doet afbreuk aan de echtheid van het beeld. Kleine vlekjes of rimpels hoeven echt niet weg. Ze horen bij een persoon en maken een portret menselijk en geloofwaardig. Een goede foto vertelt de waarheid op een mooie manier, zonder de persoon te veranderen in iemand anders.
Veelgestelde vragen
Wat is het beste camerastandpunt voor een portret?
Het beste camerastandpunt voor een portret is ongeveer op ooghoogte van de persoon die je fotografeert. Fotografeer je van onderaf, dan lijkt het gezicht groter en minder flatterend. Fotografeer je van iets bovenaf, dan werkt dat voor de meeste mensen juist goed. Probeer verschillende hoeken uit en bekijk wat het beste past bij het gezicht van de persoon.
Welke lens is het meest geschikt voor portretfotografie?
Voor portretfotografie wordt vaak een lens tussen de 50mm en 85mm aanbevolen. Een 85mm lens geeft een mooi perspectief op het gezicht zonder vervorming en zorgt voor een zachte onscherpe achtergrond. Met een 50mm lens heb je iets meer ruimte en kun je ook een deel van de omgeving meenemen in het beeld.
Hoe zorg je dat iemand er ontspannen uitziet op een portretfoto?
Om iemand ontspannen te laten overkomen op een portretfoto, is het goed om rustig te praten tijdens het fotograferen. Geef duidelijke maar eenvoudige aanwijzingen en neem de tijd. Mensen ontspannen vaak vanzelf als ze merken dat er geen haast is. Zet ook muziek op op de achtergrond als dat helpt. De beste uitdrukking ontstaat vaak wanneer iemand even niet aan de camera denkt.
Moet je altijd toestemming vragen voor een portret?
In Nederland heb je bij het publiceren van een portretfoto in veel gevallen toestemming nodig van de persoon op de foto. Dit geldt zeker als de foto wordt gebruikt voor commerciële doeleinden. Fotografeer je in de openbare ruimte voor privégebruik, dan is het minder strikt. Het is altijd verstandig om toestemming te vragen, ook als het niet verplicht is. Dat voorkomt misverstanden en is gewoon netjes.
