Een sponning bij een deur is een langwerpige, uitgefreesd of uitgeschaafd groef in het kozijn of de deurlijst waar de deur in valt of tegenaan sluit. Deze groef zorgt ervoor dat de deur netjes aansluit op het kozijn, tocht en geluid buiten houdt, en stevig op zijn plek blijft. Bijna elke binnendeur en buitendeur heeft ermee te maken, al ziet de uitvoering er soms anders uit.

Wat is een sponning precies?

Een sponning is een ingefreesde of uitgeschaafde strook aan de zijkant van een kozijn, deurstijl of deurblad. Het is als het ware een trapvormige uitsparing. Wanneer de deur sluit, valt het deurblad in die uitsparing, of sluit het er strak tegenaan. Zo ontstaat een afdichting tussen de deur en het kozijn. Zonder sponning zou een deur gewoon tegen een vlak kozijn botsen, met kieren, tocht en geluid als gevolg.

Bij kozijnen spreek je soms van een dagkant aan de buitenkant en een sponningsvlak aan de binnenkant. De sponning bevindt zich op de plek waar deur en kozijn elkaar ontmoeten. Hoe diep en breed die uitsparing is, hangt af van het type deur en de constructie van het kozijn.

Soorten sponningen bij deuren

Er zijn twee veelvoorkomende uitvoeringen van een sponningsdeur:

  • Enkel gesponnerd: de sponning zit alleen in het kozijn. De rand van het deurblad is recht. Dit zie je vaak bij eenvoudige binnendeuren.
  • Dubbel gesponnerd: zowel het kozijn als het deurblad hebben een sponning. De twee trappen grijpen als het ware in elkaar. Dit geeft een betere aansluiting en wordt vaker toegepast bij buitendeuren of deuren waar geluid- en tochtdichting belangrijk is.

Een dubbele sponning sluit strakker af dan een enkele. Dat merk je bij wind: met een enkele sponning kan er al snel wat tocht langs de rand komen, terwijl een dubbele sponning meer weerstand biedt.

Standaard maten van een deursponing

De diepte van een sponning bij een binnendeur is meestal 12 tot 15 mm. De breedte varieert, maar ligt doorgaans tussen de 15 en 20 mm. Bij buitendeuren zijn de sponningen vaak iets dieper of breder, afhankelijk van het type deur en de gewenste isolatiewaarde. Dit zijn gangbare maten die in de praktijk veel voorkomen; bij speciale of maatwerk deuren kunnen de afmetingen afwijken.

Als je een vervangende deur koopt of een kozijn laat maken, is het slim om de sponningmaat op te meten voordat je bestelt. Een deur die te dun is voor de sponning, sluit niet goed. Een deur die te dik is, past er simpelweg niet in.

Sponning en tochtdichting: hoe het in de praktijk werkt

De sponning zelf dicht nog niet volledig af. In de meeste gevallen wordt er een tochtstrip of rubberprofiel in de sponning bevestigd. Die strip zorgt voor het laatste sluitende contact tussen deur en kozijn. Zonder die strip hoor en voel je bij harde wind vaak nog wel wat lucht langs de deur komen.

Tochtstrips voor sponningdeuren zijn verkrijgbaar in verschillende materialen, zoals rubber, siliconen of borsteltype. Welk type het beste werkt, hangt af van de hoeveelheid beweging van de deur en de mate van afdichting die je wilt. Rubberen strips slijten na verloop van tijd en kunnen dan vervangen worden, wat een stuk goedkoper is dan een volledig nieuwe deur of kozijn.

Sponning afstellen of repareren

Als een deur niet meer goed in de sponning valt, heeft dat vaak een van de volgende oorzaken:

  • Het hout is uitgezet of gekrompen door vocht of temperatuurwisseling.
  • De scharnieren zijn verzakt, waardoor de deur scheef hangt.
  • De tochtstrip is te dik geworden door vuil of slijtage.
  • Het kozijn of de deur is vervormd geraakt.

In veel gevallen los je het op door de scharnieren bij te stellen of te vervangen. Is het deurblad te breed geworden door vochtopname, dan kan schaven helpen. Schraap of schaaf alleen aan de kant van de sponning en niet aan de sluitkant, zodat de aansluiting goed blijft. Let er bij houten deuren op dat je na het schaven altijd opnieuw schildert of lakt, anders trekt het hout opnieuw vocht aan.

Een sponning bij een deur klinkt technisch, maar het principe is eenvoudig: het is de groef die zorgt dat deur en kozijn goed op elkaar aansluiten. Controleer bij een nieuwe deur altijd of de sponningmaten kloppen, en vervang een versleten tochtstrip op tijd. Daarmee houd je de aansluiting goed en voorkom je onnodig energieverlies of geluidsoverlast.